Değer yaklaşımı ile başlayıp CAPM’e
uzanan çizgi içindeki finansal gelişmeler piyasalar
tarafından da oldukça kabul gördü ve finansal
varlıkların değerlemesinde ve portföy yönetiminde
yoğun olarak kullanıldı. Ancak eleştiriler ve
alternatif yaklaşımlar da ortaya çıkmaya devam
etti.
Stephen
A. Ross
Arbitraj Fiyatlama Modeli (APT – Arbitrage Pricing
Theory) ile 1976’da ortaya çıktığında CAPM’e alternatif
yeni bir finansal varlık fiyatlama modeli geliştirmiş
oldu. CAPM, risk ve getiri mantığından yola çıkarak
portföy getirisini piyasa getirisi ile ilişkilendirirken
APT finansal varlıkların arasında bir denge olduğu
ve eğer denge fiyatlarından bir sapma olursa,
arbitrajcıların alım satımlarla fiyatları hemen
denge konumuna geri getireceğini öngörür.
The Arbitrage Theory of Capital Asset Pricing,
Journal of Economic Theory 13, 1976, p. 341-360
Yine firma değerlemesinde önemli bir yere sahip
Modigliani
- Miller
yaklaşımı da sermaye piyasalarında arbitraj yapılabilmesi
varsayımından yola çıkarak aynı risk kategorisine
giren ve karlılıkları eşit olan firmaların piyasa
değerlerinin de aynı olması gerektiği sonucuna
varmıştır.
The
Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory
of Investment, (pdf, 1.04MB)
American Economic Review, June 1958.
Dividend
Policy, Growth and the Valuation of Shares,
(pdf, 795KB)
Journal of Business, October 1961.
Dividend
Policy and Market Valuation: A Reply,
(pdf, 173KB)
Journal of Business, January 1963.
1960’larda gelişen ve finans teorisinde kendisine
esaslı bir yer edinen bir diğer teori ise “Etkin
Piyasalar Teorisi”dir (Efficient
Markets Theory).
Borsalarda fiyatların rastgele oluştuğu ve önceden
tahmin edilemeyeceği başlardan itibaren genel
kabul görmüş bir düşünceydi. Akademisyenlerin
geleneksel istatistiksel metodlarla fiyatların
rastgeleliğini ispatlaması piyasalara kumarhane
gözüyle bakanların da işine geliyordu. Ancak Paul
A.
Samuelson (1965) ve Benoit
Mandelbrot (1966) fiyatların tahmin edilemezliğinin
kumarhane mantığının tam aksine, borsaların ne
kadar iyi çalıştığına işaret ettiğine dikkat çektiler.
Samuelson, Paul A., 1965. Proof that Properly
Anticipated Prices Fluctuate Randomly, Industrial
Management Review, 6, 41-9.
Mandelbrot, Benoit, 1966. Forecasts
of Future Prices, Unbiased Markets, and "Martingale"
Models, (pdf, 1.8MB)
Journal of Business, Volume 39, Issue 1, Part
2: Supplement on Security Pricing (Jan., 1966),
242-255.
Bu düşünce daha sonra Eugene
Fama (1970) tarafından “Etkin Piyasalar Teorisi”
adıyla literature kazandırıldı. Teoriye göre yatırımcılar
rasyonel davranırlar. Piyasada işlem gören fiyatlar
bütün haber, enformasyon ve beklentileri içermektedir.
Çünkü yatırımcılar ve piyasa profesyonelleri bütün
bunları dikkatle inceleyerek bir fiyat belirlemekte
ve bu piyasa fiyatları mevcut bütün bu bilgi ve
beklentileri içermektedir.
The Behavior of Stock-Market Prices, Journal
of Business, Volume 38, Issue 1 (Jan., 1965),
34-105.
Efficient
Capital Markets: A Review of Theory and Empirical
Work, (pdf, 1.45MB)
Journal of Finance, Volume 25, Issue 2, (May,
1970), 383-417.
Efficient
Capital Markets: II, (pdf, 1.18MB)
Journal of Finance, Volume 46, Issue 5 (Dec.,
1991), 1575-1617.
20 Haziran 2003, Levent
|
